معين الدين نطنزى

26

منتخب التواريخ معينى ( فارسى )

را به برادرزادهء خود قطب الدين تزويج نمود . و چون پسرش مبارك خواجه خرد بود ولايت عهد خود را به قطب الدين تفويض كرد . [ قطب الدين محمد ] بيچاره دو سال حاكم بود . بعد از آن ركن الدين مبارك خواجه بن براق حاجب به واسطهء افساد مفسدان با قطب الدين منازعت كرد و به حضرت اوكتاى قاآن ملتجى شد ، و از آن حضرت يرليغى عالى به نام او نفاذ يافت و به استقلال حاكم شد . قطب الدين از آن مغابنه متوجه اردو گرديد تا مگر بار ديگر توسن ايام را به كام خود رام سازد ، به جائى نرسيد . به موجب حكم يرليغ ملازم وزير محمود يلاواج « 1 » شد و حكومت كرمان به مبارك خواجه صافى شد ، چنان كه تا مدّت شانزده سال به اختيار تمام بىمنازعى پادشاهى كرد . بعد از آن هم به اغواء قطب الدين در سنهء خمسين و ستّ مايه ( 650 ه / 1252 م ) به فرمان منكو قاآن معزول گرديد و حكومت كرمان به قطب الدين مفوض گشت ، و با پايزه و تشريف از حضرت اردو به كرمان آمد . و بعد از چهار ماه قتلغ تركان را كه محبوبهء براق حاجب بود ، به حبالهء خود آورد ؛ و از كمال كفايت و بسيار دانى آن زن كار قطب الدين بالا گرفت . چون مبارك خواجه دانست كه متعصبان او در درگاه منكو قاآن بسياراند و كار از ملازمت اردو به جائى نمىرسد به حضرت بغداد ملتجى شد . قطب الدين آن قضيه را با باد هم‌عنان عرضه داشت مسعود يلاواج « 2 » كرد تا با

--> ( 1 ) . محمود يلواج . يلواج به معنى سفير و رسول است ، محمود يلواج از اهالى خوارزم بود كه از مقربان دولت مغول شد . چنگيز خان او را به سفارت نزد سلطان محمد خوارزمشاه فرستاد و او همان‌طور كه منظور نظر خان مغول بود ، اين وظيفه را به انجام رسانيد . پس از بازگشت از سفارت ، چنگيز خان او را به وزارت خويش برگزيد . پس از درگذشت چنگيز خان محمود يلواج نزد اكتاى قاآن معزز و محترم بود . اكتاى قاآن پس از تسخير ختا او را به حكومت آنجا فرستاد . نامبرده در عهد گيوك خان و منكو قاآن نيز همان سمت داشت تا در سال 652 وفات يافت . ( 2 ) . مسعود بيك يا مسعود يلواج پسر محمود يلواج بود . وى در ماوراء النهر نزد فرزندان -